کتاب نهایه الاشراف فی شرح اوصاف الاشراف

موضوع کتاب نهایه الاشراف فی شرح اوصاف الاشراف:

شبهت نیست که هرکسی چون در خود و افعال خود نگرد خویشتن را به غیر خویش محتاج داند و محتاج به غیر ناقص باشد به خود، و چون از نقص خود خبردار شود، در باطن او شوقی که باعث او باشد بر طلب کمال پدید آید، پس به حرکتی محتاج شود در طلب کمال، و اهل طریقت، این حرکت را سلوک خوانند، و کسی که به این حرکت رغبت کند شش چیز لازم حال او شود:

اول: بدیت حرکت و آنچه از آن چاه نباشد تا حرکت میسر گردد، و آن به منزله زاد و راحله است در حرکت ظاهر.
دوم: ازالت عوایق و قطع موانع که او را از حرکت و سلوک بازداند.
سوم: حرکتی که به واسطه آن از مبدا به مقصد رسند، و آن سیر و سلوک باشد واحوال سالک در آن حال.
چهارم: حالهایی که در اثنای سیر و سلوک، از مبدا حرکت تا وصول به مقصد بر او گذرد
پنجم: حالهایی که بعد از سلوک اهل و صول را سانح شود
ششم: نهایت حرکت و عدم او، و انقطاع سلوک، که آن را در این موضع فنای در توحید خوانند.
و هر یک از این معانی مشتمل بود بر چند امر، الا نهایت حرکت که در آن تعدد نبود، و ما این شش معنی را در شش باب ایراد کنیم، هر بابی مشتمل بر شش فصل الا باب آخر که قابل تکثر نباشد.
و بباید دانست: همچنان که در حرکت، حصول هر جزوی مسبوق باشد به جزوی دیگر، و مستعقب جزوی دپگر الا جزو آخر، و هر حالی از این احوال واسطه باشد میان فقدان سابق و مقارنت لاحق، تا در حال فقدان سابق آن حال مطلوب باشد و در حال مقارنت لاحق مهروب عنه شود، پس حص.ل هر حال به قیاس به آنچه پیش از آن باشد کمل بود و مقام در آن حال در وقتی که توجه به جایی بعد از آن مطلوب باشد نقصان؛ قال النبی ص :(من استوی یوماه فهو مغبون) و بدین موجب گفته اند: (حسنات الابرار سیئات المقربین) و این معنا در فصول این مختصر روشن گردد.
چون این مقدمه روشن شد، شروع در ابواب و فصول این مختصر کرده آید بتوفیق الله و عونه.

این کتاب در دو باب که باب اول داری پنج فصل و باب دوم داری شش فصل و در 344 صفحه به قلم استاد حسن رمصانی نگاشته شده است

محمدجواد متولی
دسامبر 15, 2020