ارزش معرفت نفس

اهل معرفت در تبیین نسبت موجودات عالم امکان با پروردگار عالم، اظهار عجز می‌کنند، چون بیاناتی از قرآن مقدس و روایات را مشاهده می‌کنند که به راحتی نمی‌توان آنها را فهم نمود، از جمله:«هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ»[1]؛ «او است آغاز و انجام و پیدا و نهان و او بر همه چیز دانا است.»

«وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ»[2]؛ «و او با شما است هر کجا باشید و خدا به آنچه می‌کنید بینا است.»

«وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّه»[3]؛ «و از آن خدا است مشرق و مغرب، به هر سو که روی آرید همانجا روی خداست.»

«وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ»[4]؛ «همانا آفریدیم انسان را و وسوسه های دلش را آگاهیم و ما از رگ گردن او به او نزدیکتریم.»

«وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ»؛ «وبدانید که خدا حائل می‌شود بین انسان و دلش».

و در روایات ائمه معصومین: : نیز فروان بیاناتی با همین مضامین دیده می‌شود به عنوان نمونه در نهج البلاغه مولی علی 7 آمده «مَعَ کلّ شئ لا بِمُقارَنَةٍ و غَیرُ کُلّ شئٍ لابِمُزایَةٍ»[5]؛ «(خدا) با هر چیزی است بدون آنکه مقارن او باشد و غیر از هر چیزی است بدون آنکه از آن جدا باشد.»

و در جای دیگر می‌فرماید«لَیسَ فِی الأشیاء بِوالجٍ و لاعَنها بِخارِجٍ»[6]؛ «(خدا) نمی‌باشد داخل در اشیاء و نمی‌باشد خارج از اشیاء»

و در جای دیگر می‌فرماید: «تُوحیدهُ تَمییزُهُ عَن خَلقِهِ و حُکمُ التمییز بَینُونَةُ صِفَةٍ لابَینُونَةُ عُزلَةٍ» ،«توحید حق تعالی ممتاز بودن او از خلقش می‌باشد و معنای این امتیاز، جدایی از جهت صفت است نه جدایی به معنای بیگانگی.

و در جای دیگر می‌فرماید: «داخِلٌ فی الأشیاءِ لا کَشَئٍ داخِلٍ فی شَئٍ و خَارجِ عَنِ الأشیاءِ لا کَشَئٍ خارجٍ مِن شَئٍ»[7]، «(خدا) داخل در اشیاء است نه همانند این که شئ ای داخل در شئ‌ دیگر باشد و خارج از اشیاء است نه همانند این که شئ ای خارج از شئ دیگر باشد.»

[1]. حدید، آیه 3.

[2]. حدید، آیه 4.

[3]. بقره، آیه 115.

[4]. ق، آیه 16.

[5]. نهج البلاغه، خطبه 1.

[6] . نهج البلاغه، خطبه 184.

[7]. كافي، ج1، ص 86.

ava
آگوست 29, 2021